Արզնու Սուրբ Կիրակի եկեղեցի. Վաղ միջնադարի ճարտարապետական գոհարը
Հայաստանի պատմամշակութային հարուստ ժառանգության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն վաղ միջնադարյան կառույցները, որոնցից մեկն էլ Կոտայքի մարզի Արզնի գյուղում գտնվող Սուրբ Կիրակի եկեղեցին է։ Այն տեղակայված է գյուղի հյուսիս-արևմտյան կողմում՝ ձորամերձ սարահարթի վրա ընկած փոքր գերեզմանոցի տարածքում։
Աշխարհագրական դիրք և կոորդինատներ
Կոորդինատներ: 40.3003° N, 44.5926° E
Մարզ: Կոտայք, գ. Արզնի
Պատմական ակնարկ և վերանորոգումներ
Հուշարձանը պատմության ընթացքում ենթարկվել է երկու խոշոր վերանորոգման.
Առաջին փուլ (10-11-րդ դարեր): Հենախորշերի և գմբեթի սկզբնական կղմինդրե ծածկերը փոխարինվել են քարերով։
Երկրորդ փուլ (1955 թ.): Եկեղեցին մաքրվել է կիսով չափ հողի մեջ թաղված վիճակից, վերականգնվել են ճակատների ավերված երեսապատումներն ու տանիքը։ Ներքնաշխարհը, բարեբախտաբար, մնացել է անփոփոխ՝ պահպանելով սկզբնական տեսքը։
Ճարտարապետական առանձնահատկությունները
Եկեղեցու ներքին հորինվածքը քառաբսիդ է. կենտրոնական քառակուսին չորս կողմից շրջապատված է գմբեթարդներով ավարտված կիսաշրջանաձև հենախորշերով։ Անցումը դեպի ութանիստ թմբուկ իրականացված է միակտուր քարե տրոմպների միջոցով։
Արտաքինից ներքին այս հորինվածքը պարփակված է ութանիստ ծավալով, որը բարձրանում է 5.6 մ x 5.6 մ չափեր ունեցող քառակուսի պատվանդանի վրա։ Կառույցն ամբողջությամբ շարված է կանոնավոր շարքերով տեղական վարդագույն տուֆից, իսկ ճակատները միտումնավոր զերծ են հարդարանքներից՝ ընդգծելով կառույցի դասական խստությունն ու հնամենի գեղեցկությունը։