Մայիսի 28. Դեպի անմահություն և պետականություն տանող հերոսամարտերի խորհուրդը
· Հայաստան
918 թվականի մայիսի 28-ը հայ ժողովրդի բազմադարյան պատմության ամենալուսավոր և վճռորոշ հանգրվաններից է։ Մոտ ինը դար պետականություն չունենալուց հետո, հայությանը հաջողվեց աշխարհաքաղաքական բարդագույն պայմաններում վերականգնել անկախությունը և աշխարհի քարտեզի վրա գծել Հայաստանի Հանրապետության սահմանները։
Գոյամարտից դեպի պետականություն
1918 թվականի գարնանը հայ ժողովուրդը կանգնած էր ֆիզիկական բնաջնջման եզրին։ Օսմանյան կայսրության զորքերը, խախտելով Երզնկայի զինադադարը, արշավեցին դեպի Արևելյան Հայաստան։ Թվում էր, թե Հայկական հարցը վերջնականապես կլուծվի հօգուտ թուրքական ծավալապաշտական ծրագրերի։
Սակայն մայիսյան հերոսամարտերը բեկեցին պատմության ընթացքը.
Սարդարապատի ճակատամարտ (մայիսի 21-29). Հայկական կանոնավոր զորամասերն ու աշխարհազորը, ընդհանուր հրամանատարար Մովսես Սիլիկյանի և Դանիել Բեկ-Փիրումյանի գլխավորությամբ, ջախջախիչ հարված հասցրին թշնամուն։
Բաշ Ապարանի ճակատամարտ (մայիսի 23-29). Դրոյի (Դրաստամատ Կանայան) գլխավորությամբ կանգնեցվեց թուրքական զորքերի առաջխաղացումը դեպի Երևան։
Ղարաքիլիսայի ճակատամարտ (մայիսի 24-28). Թեև թշնամուն հաջողվեց գրավել քաղաքը, սակայն կրած մեծ կորուստների պատճառով նրանք ստիպված եղան կանգ առնել։
Հենց այս հերոսամարտերի արդյունքում թուրքական հրամանատարությունը ստիպված եղավ բանակցություններ սկսել հայկական կողմի հետ։ 1918թ. մայիսի 28-ին Թիֆլիսում Հայոց ազգային խորհուրդը հռչակեց Հայաստանի անկախությունը։
Առաջին Հանրապետության ժառանգությունը
Թեև Առաջին Հանրապետությունը գոյատևեց ընդամենը երկու տարի (մինչև 1920 թ. դեկտեմբեր), դրա դերը մեր պետական մտածողության ձևավորման գործում անգնահատելի է։ Այդ կարճ ժամանակահատվածում ստեղծվեցին պետական կայացած ինստիտուտներ.
Կարևոր ձեռքբերումներ.
Ընտրվեց խորհրդարան, ձևավորվեց կառավարություն (առաջին վարչապետ՝ Հովհաննես Քաջազնունի)։
Ընդունվեցին պետական խորհրդանիշները՝ Եռագույնը, Օրհներգը և Զինանշանը, որոնք այսօր էլ ներկայացնում են մեր պետությունը։
Հայերենը հռչակվեց պետական լեզու, հիմնադրվեց Երևանի պետական համալսարանը։
Առաջիններից մեկն աշխարհում՝ Հայաստանը կանանց շնորհեց ընտրելու և ընտրվելու իրավունք։
Պատմական դասերն ու մերօրյա հրամայականը
Մայիսի 28-ը պարզապես անցյալի հիշատակում չէ, այլ կենդանի պատգամ։ 1918 թվականի փորձը ցույց է տալիս, որ պետականության կորուստը հանգեցնում է ազգային աղետի, իսկ դրա վերականգնումը պահանջում է համազգային ներուժի կոնսոլիդացում, կազմակերպվածություն և անկոտրում կամք։
Այսօր, երբ Հայաստանի Հանրապետությունը կրկին կանգնած է լրջագույն մարտահրավերների առաջ, Մայիսի 28-ի խորհուրդը հիշեցնում է՝ պետությունը բացարձակ արժեք է, իսկ նրա պաշտպանությունն ու հզորացումը՝ յուրաքանչյուրիս սրբազան պարտքը։