Հատիս. Լեգենդներով պարուրված հանգած հրաբուխը և Երևանի ջրի ակունքը
Հայաստանի Կոտայքի մարզը հարուստ է հրաբխային յուրօրինակ լանդշաֆտներով, որոնց մեջ իր աշխարհագրական և պատմական մեծ արժեքով առանձնանում է Հատիս լեռը (նաև՝ Ատիս, Հադիս կամ Շամիրամի լեռ)։ Այն հանդիսանում է բնության հատուկ պահպանվող տարածք և տարեցտարի ավելի մեծ հետաքրքրություն է առաջացնում զբոսաշրջիկների ու արշավականների շրջանում։
Աշխարհագրական դիրքը և կոորդինատները
Հատիսը գտնվում է Գեղամա լեռնաշղթայի հյուսիս-արևմտյան մասում՝ Կապուտան գյուղից 2.5 կիլոմետր դեպի հեռավորության վրա։
Բացարձակ բարձրությունը: 2528 մետր
Կարգավիճակը: Բնության հատուկ պահպանվող տարածք (2008 թվականից)
Անվանագիտություն և ավանդապատումներ
Լեռան պատմությունը սերտորեն կապված է հայկական դիցաբանության և ավանդազրույցների հետ.
Արա Գեղեցիկի հետ կապը. Ըստ մեկնաբանություններից մեկի՝ «Հատիս» անվան հիմքում ընկած է փռյուգիական բնության մեռնող և հարություն առնող Ատտիս աստծո անունը, որն իր գործառույթներով համապատասխանում է Արա Գեղեցիկին։
Շամիրամի լեռ. Քանի որ լեռը գտնվում է Արայի լեռան ուղիղ դիմաց, այն ժողովրդի մեջ կոչվել է նաև Շամիրամի լեռ՝ խորհրդանշելով հայտնի ավանդության աշխարհագրական ակունքները։ Լեռան վրա մինչ օրս պահպանվել են Շամիրամի բերդի ավերակները և մի փոքրիկ քարանձավ։
Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիրը
Հատիսն ունի հստակ արտահայտված կոնաձև տեսք։ Լեռան լանջերը կտրտված են խոր ձորակներով և հարուստ են ժայռոտ ելուստներով։ Այն կազմված է պալեոգենի դարաշրջանի լավաներից ու պեռլիտներից։ Լանդշաֆտը հիմնականում լեռնամարգագետնային է։
Քառասունակն աղբյուրներ. Կենսատու ջուր Մայրաքաղաքի համար
Լեռան հարավային ստորոտի լավային շերտերի տակից բխում են հանրահայտ Քառասունակն աղբյուրները։
Ջրի որակը. Աղբյուրների ջուրը բարձրորակ է, խմելու և չափազանց սառնորակ (7.3 - 9 °C)։
Ելքը. Ընդհանուր ջրատվությունը կազմում է մոտ 1450 լիտր/վայրկյան։
Պատմական փաստ. Հենց այս աղբյուրներից է 1912 թվականին սկիզբ առել Երևան քաղաքի խմելու ջրի առաջին ջրագիծը։ Այսօր էլ Քառասունակնի ջրերը շարունակում են սնել մայրաքաղաքը, ինչպես նաև հանդիսանում են Գետառ գետի ակունքը։