Նեղուցի վանք. Կոտայքի մարզի թաքնված միջնադարյան մարգարիտը
Հայաստանի պատմական հուշարձաններն ու վանական համալիրները հաճախ թաքնված են բնության ամենագեղատեսիլ անկյուններում: Այդպիսի կանաչ ու խորհրդավոր վայրերից է Կոտայքի մարզի Արզական գյուղի մոտակայքում գտնվող Նեղուցի վանքը (հայտնի է նաև որպես Նեղոսի վանք կամ Արզականի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի):
Այս հոդվածում կներկայացնենք վանքի պատմությունը, ճարտարապետական առանձնահատկություններն ու այնտեղ հասնելու ճանապարհը:
Պատմական ակնարկ և տեղադրություն
Նեղուցի վանքը հիմնադրվել է 10-րդ կամ 11-րդ դարում: Այն գտնվում է Արզական գյուղի կենտրոնից մոտ 2 կմ հյուսիս-արևմուտք՝ գյուղին նայող բարձրադիր բլրի բացատի վրա: Համալիրն իր աշխարհագրական դիրքի շնորհիվ եղել է ոչ միայն հոգևոր կենտրոն, այլև հիանալի դիտակետ՝ շրջակա բնությունը հսկելու համար: Հետաքրքիր է, որ դեպի վանք տանող ճանապարհին՝ գյուղին ավելի մոտ, պահպանվել է մեկ այլ փոքր եկեղեցի՝ փոքր կոթողով:
Ճարտարապետական կառուցվածքը
Վանական համալիրի գլխավոր կառույցը Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին է, որին կից է մեծ և ընդարձակ գավիթը: Թեև ժամանակի և բնական աղետների հետևանքով եկեղեցու հարավային պատը փլուզվել է, մնացած երեք պատերը կիսականգուն են:
Այցելուների ուշադրությունն առաջին հերթին գրավում է արևմտյան պատին պահպանված միասնական շքեղ պորտալը (մուտքը), որը տանում է դեպի գավիթ, ինչպես նաև գմբեթը պահող կոնստրուկցիայի տպավորիչ հատվածը: Եկեղեցու և գավիթի պատերին առկա են բազմաթիվ փորագրություններ ու արձանագրություններ, որոնք թվագրվում են 13-րդ դարով և կարևոր վավերագրեր են տարածաշրջանի պատմության համար:
Հիմնական կառույցներից ճիշտ հարավ նկատվում են երկու իրար կից ուղղանկյուն հիմքի փորվածքներ, որտեղ կանգուն են մնացել դուռն ու չորս սյուներ (ենթադրվում է, որ դրանք եղել են փոքր եկեղեցու և գավիթի մաս): Իսկ ավելի հեռու՝ բլրի վրա, տարածվում է հին գերեզմանոցը՝ փոքր մատուռով և դամբարանով:
Տուրիստական ուղեցույց և կոորդինատներ
Նեղուցի վանքը հիանալի ուղղություն է թեթև քայլարշավների (hiking), պիկնիկների և պատմամշակութային տուրիզմի սիրահարների համար: Մայրաքաղաք Երևանից մեքենայով Արզական հասնելու համար կպահանջվի ընդամենը 40-50 րոպե: Գյուղից դեպի վանք տանում է գրունտային ճանապարհ, որը հեշտությամբ կարելի է անցնել քայլելով՝ վայելելով Կոտայքի բնությունը։
Տեսակը՝ Պատմամշակութային հուշարձան, քայլարշավային ուղղություն
Այցելության լավագույն ժամանակը՝ Գարուն, ամառ, աշուն
Աշխարհագրական կոորդինատներ (Google Maps). >
40.457800, 44.593600
Եթե փնտրում եք մի վայր, որտեղ մեկտեղվում են հայկական միջնադարյան առեղծվածային ճարտարապետությունն ու անձեռնմխելի բնությունը, ապա Արզականի Նեղուցի վանքը ձեր հաջորդ կանգառն է: