Հավուց Թառ. Ազատի կիրճի լուռ ու վեհապանծ պահապանը
Հավուց Թառի վանական համալիրը միջնադարյան հայկական ճարտարապետության այն եզակի նմուշներից է, որտեղ պատմական շերտերը միահյուսված են բնական անմատչելիության հետ: Գտնվելով Ազատ գետի ձախ ափին՝ այն դարեր շարունակ ծառայել է որպես հոգևոր սննդի և մատենագրության կենտրոն:
Համալիրի կառուցվածքը
Վանքը եզակի է իր ապակենտրոնացված կառուցվածքով։ Այն բաղկացած է երեք հիմնական հուշարձանախմբերից.
Գլխավոր համալիր (Պարսպապատված հատված). Այստեղ են գտնվում 18-րդ դարի անավարտ եկեղեցին, հին Կաթողիկեի մնացորդները, ընդարձակ սեղանատունն ու վանական խցերը: Այս հատվածը մեծապես տուժել է 1679 թ. երկրաշարժից:
«Բլրի եկեղեցի» (Ս. Աստվածածին). Գլխավոր համալիրից արևմուտք գտնվող 13-րդ դարի այս գմբեթավոր կառույցն աչքի է ընկնում բազմագույն քարերի համադրությամբ: Այն համարվում է վանքի նշանակությամբ երկրորդ տաճարը:
Սուրբ Կարապետ մատուռ (1213 թ.). Գտնվում է հիմնական խմբից 200 մետր արևելք: Կիսականգուն այս մատուռը շրջապատված է գեղաքանդակ խաչքարերով և տապանաքարերով:
Պատմական նշանակությունը
Մատենագիտական աղբյուրներում Հավուց Թառը հիշատակվում է որպես հզոր գրչօջախ: 15-րդ դարի հիշատակարանները վկայում են այստեղ գործող Ս. Աստվածածին, Ս. Հարություն, Ամենափրկիչ և Կաթողիկե եկեղեցիների մասին: Վանքը նաև կարևոր պաշտպանական նշանակություն է ունեցել՝ կապված լինելով Քեղվա բերդի հետ:
Զբոսաշրջային ուղեցույց
Այսօր Հավուց Թառը հայտնի ուղղություն է էկո-տուրիզմի և պատմական տուրիզմի սիրահարների համար: Վանք տանող արահետն անցնում է «Խոսրովի անտառ» պետական արգելոցի սահմաններով՝ այցելուներին պարգևելով տեսարաններ դեպի Գեղամա լեռներն ու Ազատի կիրճը:
